Koopdag op Langdonk

LANGDONK (Roosendaal)
Het oude Langdonk van vóór 1972

KOOPDAG OP LANGDONK door C.C.A. (Cees) Elsten

«home

KOOPDAG OP LANGDONK

Op 5 juni 1841 overleed op Langdonk Cornelis Broos. Hij was de eigenaar van de boerderij op de hoek van de straat en de turfvaart, aan de noordkant, het latere Langdonksestraat 1. Cornelis was een zoon van Marijn Broos en Johanna van Osta, hij was nooit getrouwd en hij is 61 jaar geworden (geboren 1 augustus 1780). Aan de andere kant van de straat woonde zijn broer Antonius, die een gezin met volwassen kinderen had. En op De Lindenburg woonde zijn broer Servatius die ook een groot gezin had. Zijn oudste kind was op het moment van overlijden van oom Cornelis al 38 jaar. Ook dat waren allemaal boeren.Tenslotte had Cornelis ook nog een zuster. Ze heette Adriana, ze was eerst getrouwd geweest met Sebastiaan Brouwers en later met Anthonie de Wit. Maar ook haar tweede echtgenoot was al overleden toen haar broer Cornelis dood ging. Antonius, Servatius en Adriana waren dus de erfgenamen van Cornelis en zij hebben bepaald dat de roerende bezittingen, ‘waaronder geen gouden of zilveren werken of horlogiën zijn begrepen’, van Cornelis openbaar verkocht moesten worden. Die beslissing is al op 20 juni 1841 door notaris Petrus van Vught vastgelegd en op 30 juni is de ‘koopdag ten sterfhuize’ gehouden. Notaris van Vught heeft alles in samenwerking met notaris van Wely afgehandeld en er is een complete lijst opgemaakt van alles wat verkocht werd, met vermelding van de naam van de koper en het geboden bedrag.

Om verschillende redenen is het voor de geschiedenis van Langdonk een interessante lijst geworden. De lijst laat namelijk goed zien wat er in die tijd allemaal aan inrichting en gebruiksvoorwerpen op zo een Langdonkse boerderij aanwezig was. Maar ook bijvoorbeeld hoeveel vee er was en wat het waard was, in verhouding tot andere verkochte zaken. Overigens is het niet duidelijk of de lijst wat dit betreft echt uitputtend was. Misschien zijn er onderhands vooraf al wel dingen uit de boedel verkocht. Zo valt het bijvoorbeeld op dat er geen paarden op de lijst staan, maar wel een veulen.Ook de namen van de kopers zijn interessant: het waren op de eerste plaats de erfgenamen zelf die veel spullen ‘terugkochten’. Ze zullen aan hun eigen boerderijen gedacht hebben of aan de toekomst van hun kinderen. Tenslotte werd na de verkoping de boerderij zelf overgenomen door Adrianus Broos, een zoon van de overbuurman Antonius. Van de andere kopers zullen er zeker heel wat ook op Langdonk gewoond hebben. De hele verkoping zal beslist een echt Langdonks gebeuren geweest zijn.

De akte begint, na de opsomming van de namen van de opdrachtgevers, met een weinig interessant gedeelte over betalingsvoorwaarden en termijnen. Daarna wordt nog apart vermeld dat de kopers van ‘iedere koe, vaars en kalf vijftig cents beugel en vijf en twintig cents armgeld en van het volen vijftig cents halster en vijf en twintig cents armgeld’ zullen moeten betalen. De lijst van de verkochte voorwerpen en de beesten volgt hieronder in zijn geheel. Alle geldbedragen zijn in de originele lijst ook nog in letters vermeld. Dat is hieronder niet overgenomen. Alle bedragen zijn in guldens.

Koop	het verkochte	koper	bedrag
1.	Vuurschop en tang	Antonie Broos	f. 1.00
2.	Haargetouw en hakmes	denzelve	1.40
3.	Bintouwe	Servaas Broos	0.70
4.	Een zaag	denzelve	0.40
5.	een geweer	Cornelis Konings	0.45
6.	Mesthaak en vork	Servaas Broos	1.00
7.	Een rooster	Weduwe van Gils	0.25
8.	Een haargetouw	dezelve	0.50
9.	Een korf met theegoed	Weduwe de Wit	2.00
10.	Voetwisse	Anthonie Broos	0.50
11.	Een spinnewiel	Willem van Hooidonk	0.40
12.	Een koekpan	Anthonie Broos	1.40
13.	Bord met lepels	Servaas Broos	0.65
14.	Geleijegoed (is: aardewerk)	Jan de Tree	0.30
15.	Twwe tinnen schotels	Marijn Vergouwen	1.20
16.	Een boterbak	Servaas Broos	0.60
17.	Drie tinnen schotels	Anthonie Broos	2.90
18.	Een dito	denzelve	2.00
19.	Een dito bierkan	Marijn Vergouwen	0.85
20.	Een theepot	Jan du Tree	0.35
21.	Een koperen aker	Anthonie Broos	2.00
22.	Lepels	Servaas Broos	0.50
23.	Een ‘stinne’ waterpot	Marijn Vergouwen	0,65
24.	Twee vaatjes	Elisabeth van Gogh	0.30
25.	Een koperen keteltje	Weduwe de Wit	2.50
26.	Fourchette	Anthonie Antonisse	0.60
27.	Geleijegoed	Jan Wittenbols	0.25
28.	Witte bonen	Martien van Osta	0.45
30.	Een lamp	Weduwe de Wit	0.80
31.	Een koperen schenkketel	Antonie Meesters	2.10
32.	Een dito pint	Jan Broos	0.25
33.	Een koperen lamp	Servaas Broos	0.65
34.	Olie en azijn flesje	Weduwe Jan Uitdewilligen	0.40
35.	Een rasp	Servaas Broos	0.10
36.	Een tinnen kandelaar	Anthonie Broos	0.45
37.	Een boterkroes	Marijn Vergouwen	0.30
38.	Bierglazen	Jan Broos	0.20
39.	Twee tinnen peperbussen	Jan Goderie	0.65
40.	Een dito mostaardpot	Anthonie Broos	0.20
41.	Een dito zoutvat	Anthonie Luysterburg	0.25
42.	Handvegers	Servaas Broos	0.50
43.	Twee korven	Anthonie Broos	0.70
44.	Aardewerk	Jan van Pul	0.30
45.	dito	Martien Dekkers	0.30
46.	dito	Sevaas Broos	0.55
47.	Een Keulse kruik	denzelve	0.50
48.	Een dito	Vrouw van Gastel	0.25
49.	Aardewerk	Cornelis Schepers	0.30
50.	Een tinnen schotel	Marijn Vergouwen	1.40
51.	Een dito	denzelve	1.10
52.	Aardewerk	Servaas Broos	0.30
53.	dito	denzelve	0.15
54.	dito	Vrouw van Vlimmeren	0.15
55.	Een houten broodbak	Cornelis Konings	0.30
56.	Een tinnen schotel	Marijn Vergouwen	1.50
57.	Een koperen koffieketeltje	Servaas Broos	0.60
58.	Een koperen ketel	Anthonie Broos	9.80
59.	Een dito grote	Servaas Broos	34.50
60.	Twee zeefjes	Servaas Broos	0.30
61.	Een dito	Marijn Gommeren	1.00
62.	Een dito	Servaas Broos	2.00
63.	Een dito	Marijn Vergouwen	0.35
64.	Een ijzeren pot	Pieter Kools	0.60
65.	Een koperen keteltje	Marijn Vergouwen	0.55
66.	Een emmer	Machiel Verbogt	0.50
67.	Een dito	Weduwe de Wit	1.50
68.	Een ton	Nicolaas Luyten	0.60
69.	Een emmer	Servaas Broos	1.10
70.	Een dito	denzelve	0.40
71.	Een ijzeren pot	denzelve	1.40
72.	Een kaarn	Jan Baptist Konings	14.00
73.	Een melkton	Weduwe Jan Potters	4.40
74.	Een vleeskuip	Jan Broos	1.10
75.	Een waskuip	Servaas Broos	1.80
76.	Een stoof	denzelve	0.10
77.	Twee stoelen	Anthonie Broos	0.70
78.	Twee dito	Servaas Broos	0.80
79.	Twee dito	Nicolaas Nuyten	1.00
80.	Een dito	Jan Palings	0.60
81.	Een lantaarn	Servaas Broos	0.80
82.	Twee stoelen	Jan Aarde	0.75
83.	Twee dito	Willem Roovers	1.00
84.	Een tafel	Jan Wittenbols	0.45
85.	Een ton	Anthonie Broos	0.40
86.	Een dito	Servaas Broos	2.40
87.	Een tafel	Jan Mol	3.00
88.	Een schop en vlagzijsie	Adrianus Clarijs	0.60
89.	Oud ijzer	Jan de Tree	0.10
90.	Een oude zijsie	Cornelis Konings	0.40
91.	Een riek en spaaij	Johannes van Pul	0.65
92.	dito	Jan Taks	0.30
93.	Oud ijzer	Adriaan de Laat	0.70
94.	Een wan	Servaas Broos	1.50
95.	Een mestgreef	Willem Roovers	1.20
96.	Een pik	Jan van Pul	1.00
97.	Een dito	Cornelis Jacobs	0.70
98.	Een dito	Denis Brouwers	0.95
99.	Twee dito	Pieter Vos	0.55
100.	Bijl en hak	Gerard Broos	0.70
101.	Een zaaikorf	Willem Roovers	0.50
102.	Oude rieken en schoppen	Anthonie Antonissen	1.10
103.	Een mesthaak	Marijn Raats	0.50
104.	Een kaarngemak (?)	Mathijs Dijkmans	0.30
105.	Hoosvat en schop	Weduwe Jan Uytdewilligen	0.65
106.	Een vlagzijsie	Anthonie Antonissen	0.45
107.	Een pik	Govert Koevoets	0.80
108.	Een vork	Jan Jacobs	0.40
109.	Een schop	Jan van Pul	1.80
110.	Een hofriek (?)	denzelve	0.15
111.	Twee rieken	Jacobus Looyen	0.55
112.	Een tonneke	Jan van Pul	0.35
113.	Een zijsie	denzelve	0.25
114.	Een koebak	denzelve	1.50
115.	Een zijsie	Anthonie Antonissen	0.55
116.	Een koebak	Jan van Pul	0.85
117.	Een dito	denzelve	1.00
118.	Een dito	Johannes Looyen	0.55
119.	Een dito	Jan van Pul	1.40
120.	Een kastje	Cornelis van Aart	1.10
121.	Een haverkist	Anthonie Broos	1.00
122.	Een kist	Jan van Pul	2.50
123.	Drie manden	Weduwe van Pul	0.30
124.	Dito	Servaas Broos	0.50
125.	Een koe	Bernardus Donkers	44.00
126.	Een dito	Marijn Braat	66.00
127.	Een dito	Pieter Lazeroms	73.00
128.	Een dito	Adriaan Kuipers	82.00
129.	Een dito	Servaas Broos	70.00
130.	Een dito	Bernardus Donkers	73.00
131.	Een dito	Weduwe Backx	81.00
132.	Een dito	Weduwe Jan van Aart	76.00
133.	Een vaars	Cornelis Meesters	81.00
134.	Een dito	Jan van Oorschot	52.00
135.	Een dito	Anthonie Broos	25.00
136.	Een kalf	Pieter Vergouwen	17.00
137.	Een dito	Guiljelmus van Heyst	20.00
138.	Een veulen	Jan Broos	87.00
139.	Twee varkens	Athonie Broos	44.00
140.	Een eegt (eg)	Marijn Anthonisse	2.00
141.	Een dito	Servaas Broos	1.30
142.	Een ploeg	denzelve	4.75
143.	Een dito	Matheus Raats	6.20
144.	Een dito	Servaas Broos	3.70
145.	Een zwing	Anthonie Broos	1.00
146.	Een slee	Marijn van Vlimmeren	3.75
147.	Een aardkar	Servaas Broos	31.00
148.	Een hoge kar	Adri van Beek	69.00
149.	Een kruiwagen	Jacobus Dekkers	0.75
150.	Een greef	Cornelis Konings	0.25
151.	Een smeerpot	Pieter de Jong	0.85
152.	Een trog	Servaas Broos	3.00
153.	Een kafmolen	denzelve	5.60
154.	Een riek	Pieter de Jong	0.15
155.	Een kast	Anthonie Broos	6.00
156.	Een glazenkast	Weduwe Jan Potters	5.00
157.	Een kast	Weduwe Willem Peeters	19.50
158.	Een huisklok	Cornelis van Gastel	6.70
159.	Een tafel	Weduwe Hagenaars	2.00
	Het beugel-, halster- en armgeld		10.50
	Totaal		1231.95

Aldus publiek verkocht ten sterfhuize van voornoemde overledene op Langdonk onder Rozendaal, heden den dertigsten Juny achttienhonderd een en veertig en hebben wij notarissen deze minuut na gedane voorlezing getekend’
(P. van Vught, E. van Wely)

Hoewel niet iedereen meteen zal weten wat een ‘greef, een haargetouw, een trog, een eegt, een vlagzijsie, een hoosvat, een zwing’ precies is, moeten deze woorden voor de ware Langdonker toch niet al te veel problemen oproepen. Om de authentieke sfeer van de lijst niet te veel te beïnvloeden heb ik zeer weinig commentaar in de lijst toegevoegd. Bij elkaar is het een mooi verslag van zo een koopdag en een mooie beschrijving van de op een Langdonkse boerderij aanwezige spullen. Vergelijking van de prijzen blijft natuurlijk ook interessant en ook de namen van de kopers zullen voor degenen die in de Langdonkgeschiedenis opgaan veel aanknopingspunten opleveren.

Malden, 22 december 2004
Cees Elsten
c.elsten@planet.nl

«home